Marokański szlak – Fez, Meknes i Volubilis w jednym planie
Fez, Meknes, Volubilis – trzy miejsca na północy Maroka, które dzieli zaledwie godzina jazdy, ale łączy długoletnia historia. Medyna w Fezie to największy na świecie średniowieczny labirynt – ponad 9000 uliczek pełnych rzemieślników, meczetów i zapachów przypraw. Meknes zachwyca monumentalnymi bramami i pałacami wzorowanymi na Wersalu, a Volubilis zaskakuje doskonale zachowanymi mozaikami sprzed dwóch tysięcy lat. Zwiedzanie Maroka wzdłuż tego królewsko-rzymskiego szlaku to podróż w czasie, którą spokojnie można zaplanować na kilka niezapomnianych dni. Jeśli dopiero planujesz podróż, zacznij od wpisu co zobaczyć w Maroku i wybierz kierunki idealne dla siebie.
Fez – labirynt bez końca
Według legendy nazwa miasta oznacza w języku arabskim kilof. Powstało ono w IX wieku i do dzisiaj zachowało swój średniowieczny charakter. Stara medyna (Fes el-Bali) oraz dzielnica żydowska z XIV wieku są na liście UNESCO.
Nowa część Fez nazywana jest miastem francuskim. Znajduje się tu wiele lokali rozrywkowych w stylu europejskim. Również ubiór tutaj znacznie różni się od tego tradycyjnego, który można zaobserwować w medynie.
Pałac Królewski i dzielnica żydowska
Pałac Królewski jest monumentalną budowlą. Wejście do niego otwiera aż siedem bram. Portal główny ofiarowano poprzedniemu królowi Hassanowi II. Uwagę zwraca jego wykonanie w trzech stylach: górna część jest ozdobiona stiukiem, dolna – kolorową mozaiką, a różnorodne wzory wykuto w brązie. Drzwi wykonano z cedru i zdobi je dekoracyjna brązowa blacha.
Niedaleko pałacu znajduje się dzielnica żydowska (mellah). Była ona zamieszkiwana przez Żydów do II wojny światowej. Po jej zakończeniu opuścili oni Maroko i wyjechali do Izraela, a dziś tę część zamieszkują Marokańczycy.
Do części żydowskiej wchodzi się przez bramę Al Amer. Obok niej znajduje się cmentarz żydowski oraz muzeum z pamiątkami po mieszkających tu Żydach. Ulice tu są szersze niż w medynie, a architektura przypomina tę europejską.
Pałac Batha i szkoły koraniczne
Pałac Batha powstał w XIX wieku i mieści się tutaj muzeum sztuki tradycyjnej. Wewnętrzny dziedziniec wzorowano na ogrodach Alhambry w Grenadzie. Najbardziej znanym artefaktem muzeum jest minbar z XIV wieku. Jest to ozdobne krzesło z kilkoma stopniami, które znajdowało się w medresie Bou Inania. Wykonano je z drewna cedrowego. W pałacu Batha podpisano dokumenty w 1912 roku, czyniąc Maroko protektoratem francuskim. Co roku na dziedzińcu pałacu odbywa się Festiwal Muzyki Sakralnej Świata.
W Fezie znajduje się także szkoła koraniczna – Medresa Bou Inania z XIV wieku. Dziś jest tam muzeum, a w piątki i święta pełni rolę meczetu. Budynek składa się z dwóch pięter. Górne zaadaptowano na pokoje dla studentów. Na dziedzińcu i w salach szkoły odbywały się nauki kształcące studentów. Parter ozdabiają mozaiki i stiuki, a pierwsze piętro drewno cedrowe. Drzwi do części modlitewnej dla kobiet wykonano z drewna orzechowego.
Inną szkołą koraniczną, którą założono w Fezie jest Attarine z XIV wieku. Na środku jej dziedzińca znajduje się fontanna, a podłogę wyłożono marmurem i mozaiką. Arkady udekorowano cedrowymi kasetonami. W salach wykładowych uwagę zwracają mozaiki. Ściany w górnej części pokryto koronkowymi stiukami.
Medyna w Fezie – bramy, rzemiosło i codzienne życie
Medyna w Fezie to labirynt małych, krętych uliczek. Na każdym kroku widać tradycyjny ubiór arabski. Kobiety mają zasłonięte włosy chustami. Piątek w islamie jest dniem świętym, dlatego w tym dniu zamiera ruch oraz handel. Wierni udają się do meczetów na modlitwę, a pięć razy w ciągu dnia słychać głos muezinów wzywających do modlitwy.
Medyna w Fezie słynie przede wszystkim z tradycyjnego rzemiosła. Można tu znaleźć wyroby z brązu, alpaki, dywany oraz wyroby z wełny owczej i wielbłądziej.
Garbarnie skór Chouara – wizyta obowiązkowa
Odwiedzając Fez nie można pominąć wizyty w tutejszej garbarni skór Chouara. Z tarasu można obserwować pracę osób, które zajmują się garbowaniem i farbowaniem skór. Służy do tego łajno gołębi. By złagodzić unoszący się nieprzyjemny zapach, do nosa wsadza się gałązkę mięty. Do dnia dzisiejszego proces garbowania jest w większości wykonywany ręcznie. Barwniki otrzymuje się z roślin. Do garbarni przylega sklepik z rozmaitymi wyrobami ze skóry.
Bab Bou Jeloud jest jedną z bardziej reprezentacyjnych bram wejściowych do medyny, którą wybudowano w XII wieku. W 1913 roku została ona odrestaurowana i pomalowana na kolory biały oraz niebieski, które są kolorami Fezu, a wewnątrz na zielono, co symbolizuje islam.
Najstarszą częścią medyny jest dzielnica andaluzyjska. W samym jej centrum stoi meczet andaluzyjski z IX wieku. Do niego przylega szkoła koraniczna.
Jednym z najważniejszych miejsc świętych w Maroku jest grobowiec Moulaya Idrissa, założyciela Fez. Ubodzy, którzy nie mogą sobie pozwolić na pielgrzymkę do Mekki, odbywają obowiązkową pielgrzymkę do mauzoleum. Jego wejście wykonano z drewna cedrowego, a podłogę w sali do ablucji w mozaice. Na środku znajduje się fontanna. Ściany w sali z katafalkiem prezentują kolekcję zegarów.
Tradycyjny targ w Fez to kessaria, gdzie popularne są różnorodne koronki, materiały z jedwabiu, wełny oraz brokatu, a także pasmanteria.
Uniwersytet Al-Qarawiyyin i Strażnica Północna
W Fezie jest także Uniwersytet Al-Qarawiyyin z IX wieku. Założyła go Fatima el Fihria i uchodzi on za najstarszy uniwersytet na świecie. Dziedziniec wykonano na wzór Dziedzińca Lwów zespołu pałacowego Alhambra w Grenadzie.
Na wzgórzach otaczających Fez w XVI wieku postawiono Strażnicę Północną. Bastion zaadaptowano na Muzeum Broni, gdzie można podziwiać broń z różnych zakątków świata. Przed wejściem do muzeum stoi armata z XVI wieku.
Meknes – „Wersal Maroka”
Cité Impériale i mauzoleum sułtana
Meknes – drugi przystanek na szlaku Fez, Meknes, Volubilis – to miasto w Przedgórzu Atlasu Średniego. Bardzo często jest określane mianem „Wersalu Maroka”.
Początkowo istniała tu warownia, wzniesiona w 1061 roku. Za panowania sułtana Moulaya Ismaila rozrosła się ona do imponującego miasta. Jego fascynację królem Ludwikiem XIV i Wersalem widać w kompleksie, który obejmuje pałac główny wraz z rezydencjami jego żon (Cité Impériale). Budynki łączą w sobie architekturę arabską oraz europejską. Grobowiec sułtana znajduje się poza granicami medyny, a jego mauzoleum pełni rolę meczetu. Jest jednym z nielicznych miejsc, gdzie mogą wejść osoby niebędące muzułmanami. Obok grobowca jest dawne więzienie dla chrześcijan. Byli oni porywani z Europy i służyli jako siła robocza do budowy pałacu.
Medyna i Bab Mansour
Nowoczesna część miasta to ville nouvelle (nowe miasto), gdzie mieści się ratusz, sąd oraz poczta.
Liczne kawiarenki można znaleźć przy placu miejskim (Place El Hédime) oraz znajduje się tam muzeum etnograficzne (Dar Jamaï), które prezentuje sztukę lokalnych artystów.
Po lewej stronie placu uwagę zwraca Brama Zwycięstwa (Bab Mansour) z wygiętymi łukami, która była jednym z wejść do miasta. Jej charakterystyczne zdobienia to: kolorowa mozaika, inskrypcje i arabeski. Wewnątrz mieści się galeria sztuki.
Volubilis – ruiny rzymskie u bram Meknes
Ostatni punkt szlaku Fez, Meknes, Volubilis to Volubilis – największe stanowisko archeologiczne w Maroku. Jego nazwa nawiązuje do kwiatów powoju (z języka łacińskiego), których nasiona znajdowały się w workach ze zbożem przywiezionych z Europy.
Mozaiki rzymskie na liście UNESCO
Miasto należało do prowincji rzymskiej Mauretanii Tingitańskiej i zyskało popularność dzięki doskonale zachowanym mozaikom rzymskim. Dzięki temu stanowisko archeologiczne wpisano na listę UNESCO.
Sceny na nich nawiązują do mitologii starożytnej. Dużą popularnością cieszą się mozaiki w Domu Orfeusza, które przedstawiają rzymskiego boga grającego na lirze wśród otaczających go zwierząt. W Domu Wenus jedna z mozaik prezentuje Artemidę w kąpieli.
W Domu Nereid mozaika ukazuje personifikacje czterech pór roku. W Domu Prac Herkulesa przedstawiono historię herosa. Inne dekoracje mozaikowe, o których warto wspomnieć to Ariadna śpiąca na wyspie Naksos.
Decumanus Maximus i łuk Karakalii
Przez środek miasta przebiega Decumanus Maximus, główny trakt od Bramy Tangerskiej do łuku triumfalnego Karakalii. Dzisiejsza brama jest rekonstrukcją, podobnie jak łuk. Całe stanowisko archeologiczne znajduje się na otwartej przestrzeni, dlatego latem koniecznie trzeba zadbać o nakrycie głowy oraz wodę.
Fez, Meknes i Volubilis – praktyczne wskazówki
Fez, Meknes, Volubilis można wygodnie zwiedzić w ramach jednej wycieczki. Meknes leży zaledwie 60 km na zachód od Fezu i podróż pociągiem zajmuje około godziny. Volubilis znajduje się 30 km na północ od Meknes i najłatwiej dotrzeć tam grand taxi lub w ramach zorganizowanej jednodniowej wycieczki z Fezu. Na zwiedzanie Maroka w tym regionie warto zarezerwować 3–4 dni – dwa pełne dni na Fez i jeden na Meknes połączony z Volubilis. Trasę po północy Maroka warto połączyć z południem kraju – zobacz, czym kuszą Marrakesz i Essaouira, i poznaj zupełnie inne oblicze tego kraju.
W medynie w Fezie warto skorzystać z lokalnego przewodnika – bez niego łatwo się zgubić w labiryncie wąskich uliczek i stracić zasięg sieci komórkowej. Najlepszy czas na wizytę tego regionu to wiosna (marzec–maj) lub jesień (wrzesień–listopad). Gotówkę w dirhamach warto mieć zawsze pod ręką – na targach, w medynie oraz innych sklepach płatność kartą nie zawsze jest możliwa lub tylko powyżej określonej kwoty.
